Obywatelski Komitet Ratowania Krakowa

31 016 Kraków

Ul. Sławkowska 17/ 26

Obywatelski Komitet Ratowania Krakowa zwraca się z prośbą o interwencję i podjęcie stanowczych działań zmierzających do powstrzymania planów zniszczenia mozaiki dekorującej południową elewację budynku Biprostalu przy ulicy Królewskiej 57 w Krakowie.

Zgodnie z doniesieniami prasowymi, użytkownik obiektu zamierza wykonać docieplenie budynku izolacją zewnętrzną, deklarując, że nie przewiduje podjęcia żadnych prób zachowania mozaiki, która w opinii dyrektora finansowego firmy Biprostal SA Leszka Białego:  „jest w bardzo złym stanie. Ceramiczne płyty mogą odpaść w każdej chwili. Poza tym, dlaczego mielibyśmy je chronić. Obiekt nie jest zabytkiem, więc nie mamy takiego obowiązku. Zależy nam na uzyskaniu wysokich parametrów energooszczędności budynku. A to wymaga odpowiedniej izolacji wszystkich ścian”.  (cytat za Gazetą Wyborczą, dodatek krakowski z dnia 9 11 2009). 

Tymczasem sprawa dotyczy monumentalnej kompozycji wykonanej z

ceramicznych płytek według projektu krakowskiej artystki Celiny Styrylskiej-Taranczewskiej, specjalnie dla tego budynku, którego ogromna, ponad pięćdziesięciometrowa pozbawiona okien ściana dominuje przy skrzyżowaniu ulic Królewskiej i Kijowskiej. Najwyższy w owym czasie krakowski budynek został zaprojektowany przez Mieczysława Wrześniaka i Pawła Czapczyńskiego. Jego budowę ukończono w 1964 roku. Warto wspomnieć, że budynek ten jest wymieniany w większości opracowań

omawiających powojenną architekturę Krakowa, (np. T. Dobrowolski, Sztuka polska, Kraków 1974; T. Dobrowolski, Sztuka Krakowa, Kraków 1978; M. Fabiański, J. Purchla, Historia architektury Krakowa w zarysie, Kraków 2001). To zarazem jeden z nielicznych obiektów, którego ceramiczna dekoracja jest wzmiankowana w tego typu publikacjach. Sama zaś mozaika jest wymieniana w opracowaniach poświęconych ceramice i rzemiosłu artystycznemu, (np. Z. Żygulski jun., Dzieje polskiego rzemiosła artystycznego, Warszawa 1987; B. Kostuch, Krakowska powojenna ceramika architektoniczna, "Krzysztofory", nr 23, 2005).

Obecnie, zgodnie z wykonanym  i zatwierdzonym (!) projektem biurowiec ma zostać obłożony szkłem i kamiennymi płytami.

Tak bezpardonowe potraktowanie niezwykłego pod każdym względem dzieła budzi ogromne oburzenie nie tylko wśród przedstawicieli środowisk związanych z architekturą, sztuką, czy historią sztuki ale również wśród ogromnej liczby krakowian. Trudno jest zrozumieć arogancję i bezkompromisowość użytkownika, który nawet nie podejmuje działań, by tak wyjątkową dekoracje zachować.

Obowiązek ochrony i dbałości o pozostawione nam przez poprzednie pokolenia dobra kultury nakłada na wszystkich obywateli RP Konstytucja. Jakkolwiek można dyskutować nad wartością estetyczną takich, czy innych rozwiązań, istotna jest też ich oryginalność, wyjątkowe rozwiązania techniczne, a w tym przypadku spójność z projektowanym obiektem. Umieszczenie w tym miejscu mozaiki było intencją projektantów – jej likwidacja (przez zniszczenie lub usunięcie, czy przeniesienie), stanowi jawne naruszenie prawa autorskiego i zmienia wyraz całego obiektu. Jego skala wpływa także na wyraz otoczenia - monumentalna mozaika stanowi istotny element kompozycji przestrzeni architektonicznej w tym miejscu, chciałoby się powiedzieć:-  jedyny artystyczny akcent wobec dominujących wokół billboardów, szyldów i budek. Dopuszczenie do jej zniknięcia (zasłonięcia lub skucia) będzie niestety smutnym dowodem na nasz brak wrażliwości estetycznej i szacunku dla twórczości minionych pokoleń

Dlatego zwracamy się z prośbą o pilną interwencję i znalezienie rozwiązań umożliwiających zachowanie mozaiki in situ.

Przewodniczący OKRK:  Mikołaj Kornecki

Sekretarz OKRK: Janina Żuradzka

Przew. Komisji OKRK ds. Zabytkowych Cmentarzy Krakowa i Ziemi Krakowskiej: Monika Bogdanowska

Do pisma dołączamy listę osób i stowarzyszeń popierających nasz protest